• 21 september 2026
• Marjolein de Wit

Tijdens Nd Zomergasten 2026 stond daarom dit besef centraal: grote opgaven vragen niet alleen om sterke schouders, maar om schouders náást elkaar. Het jaarthema luidt dan ook niet voor niets ‘Vergezellen’. Want als het speelveld onzeker wordt, telt vooral: wie staat er naast je?

In dit verslag lees je wat er op het plenaire podium werd besproken.

Liever luisteren naar wat er achter de schermen gebeurde en hoe deelnemers tijdens hun wandeling met elkaar in gesprek gingen? Beluister dan aflevering 1: van de Nd-podcast: ‘Als het onmogelijk lijkt’.

(00:00) Intro & Spoken word: Ook dit kunnen we
(02:04) In gesprek met Jan Hendrik Dronkers
(16:02) De wandeling van Desiree en Remco
(24:41) Reacties uit de Babbelbox
(26:51) Vooruitblik op aflevering 2

Of aflevering 2: ‘Wie heb je naast je nodig?‘

(00:00) Intro & Spoken word: Niet alleen
(01:52) In gesprek met Lieke Rubers en Dirk Maas
(17:55) De wandeling van Mariska en Ronnie
(28:32) Reacties uit de Babbelbox
(29:46) Afsluiting

Dagvoorzitter en spoken word-artiest Elten Kiene begon met: “We vergeten soms dat alles wat vanzelfsprekend voelt ooit onzeker was. Dat vooruitgang zelden begint met zekerheid, maar met iemand die iets durft te proberen, en iemand daarnaast die zegt: ‘Ik loop met je mee.'”

Eenzaamheid van de top

Om te verkennen hoe we beweging houden in de steeds complexere infrastructuur, ging Elten in gesprek met Jan Hendrik Dronkers (secretaris-generaal van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en voorzitter van de Raad van Toezicht van Neerlands diep).

Plannen versus daadwerkelijk doen
Volgens Jan Hendrik kunnen we veel leren van de geschiedenis: plannen op papier lossen niets op als je de uitvoering vooruit blijft schuiven. Vaak wachten we te lang af, terwijl de vraagstukken en de achterstanden zich opstapelen.

Zijn advies is dan ook om niet te wachten tot het water ons aan de lippen staat: we moeten durven handelen, ook als dat politiek spannend is en we nog niet alle zekerheden hebben. Je kunt in een complexe wereld niet alles vooraf voor 100% dichttimmeren. Juist door te beginnen ontdek je wat werkt, zolang je bereid bent om onderweg bij te sturen.

Jan Hendrik: “Je kan van tevoren van alles bedenken, maar pas door te doen kom je erachter: oei, misschien moeten we onderweg toch anders handelen. En dat is niet erg, zolang we die ruimte maar durven nemen.”

Het is allemaal waar
In ons volle land stapelen de claims op de schaarse ruimte (woningbouw, energie, mobiliteit) zich op.

Jan Hendrik: “Als je de plannen optelt die er in Nederland zijn, ja, dan hebben we drie, vier, vijf keer Nederland nodig. We moeten dus echt kiezen. Het ingewikkelde is dat al die claims legitiem zijn. Mobiliteit… woningbouw… energie… Het is allemaal waar. Je moet de bredere context snappen.”

Het vraagt fundamenteel om een andere houding van projectprofessionals. Wie alleen vecht voor het eigen projectsucces, blokkeert uiteindelijk de rest. Succesvol samenwerken begint volgens hem met het loslaten van de eigen tunnelvisie en het begrijpen van de bredere context:

Jan Hendrik: “Je moet de bredere context snappen, daar moet je je in verdiepen, want dat relativeert een beetje je eigen werk. Maar het maakt het ook mogelijk om begrip te hebben voor keuzes van anderen.”

De eenzaamheid van leiderschap
Jan Hendrik was openhartig over de persoonlijke druk van zijn rol. Echte besluitvorming brengt onvermijdelijk een zekere mate van isolatie met zich mee:

Jan Hendrik: “Bij lastige besluiten is het vaak onzeker of je omgeving daar wel of geen support aan wil geven. En dan ga je twijfelen: moet ik nou doen wat de omgeving zegt, of moet ik ook een paar dingen doen die de omgeving misschien niet wil? Er zit eenzaamheid in het feit dat je uiteindelijk op jezelf wordt teruggeworpen om de keuzes te maken.”

Om die eenzaamheid te doorbreken, zoekt hij steun in zijn netwerk en schroomt hij niet om hulp te vragen. Hij herinnerde zich een moment aan het begin van zijn carrière bij het project kilometerheffing. Het project kon door de vele audits en controles niet het gewenste tempo maken. Hij heeft toen hulp gezocht om samen met anderen de bureaucratie te beperken en zo de focus weer op de doelstellingen van het project te krijgen. 

De kracht van het netwerk
Jan Hendrik herinnerde zich de tijd waarin Neerlands diep nog niet bestond. Projectmanagers vormden destijds een nogal besloten gezelschap, ‘de herenclub’, zoals hij het zelf met een knipoog noemde, waarin ze in dure restaurants vooral met elkaar bespraken hoe goed ze wel niet waren.

Gelukkig leven we inmiddels in een andere tijd. Jan Hendrik deelde hoe waardevol hij de verschuiving vindt naar de open leergemeenschap die er nu staat, waarin professionals juist de verbinding met elkaar en de buitenwereld zoeken en niet schromen om kritisch naar zichzelf te kijken.

Jan Hendrik: “Ik ben heel erg fan van Neerlands diep, vanwege het feit dat het projectmanagement echt is gaan professionaliseren en verbeteren. Door twee dingen te doen: door de projectmanager zelf een spiegel voor te houden en door die projectmanagers te verbinden aan hun omgeving.”

De rauwe realiteit van alledag op de projectvloer

Na de blik van bovenaf deelden projectmanagers Lieke Rubers (ProRail) en Dirk Maas (Rijksvastgoedbedrijf) hun persoonlijke ervaringen met de praktijk.

Sturen in de mist

Lieke werkt aan het programma rondom de Oude Lijn (Den Haag – Dordrecht), dat door herprioritering van het Mobiliteitsfonds momenteel in financieel zwaar weer zit.

Lieke: “Het is nog onduidelijk of alle projecten waar ik aan werk wel doorgang krijgen. Hoe hou je je team in zo’n onzekere periode aan boord en betrokken?”

Dat durven delen heeft ze door schade en schande moeten leren. Lieke herinnerde zich haar begintijd bij ProRail, toen ze net aan de slag was met de modernisering van een aantal stations. Direct op dag één meldde de aannemer dat het ontwerp van geen kant klopte en onuitvoerbaar was. Er ontstond direct een keiharde discussie. Als jonge projectmanager raakte ze volledig klem tussen haar eigen team, dat de aannemer direct als ‘de vijand’ bestempelde, en haar eigen natuurlijke neiging om open te luisteren naar wat er bij de aannemer speelde.

Na weken van slapeloze nachten en stress trok ze uiteindelijk aan de bel. Een ervaren projectmanager werd naast haar gezet om haar te begeleiden. Niet om het probleem van haar over te nemen, maar om mee te kijken, te spiegelen en de situatie te relativeren. Dat was voor haar een eyeopener:

Lieke: “Dat heeft me wel heel erg geleerd: blijf alsjeblieft niet te lang met je eigen sores zitten, zou ik bijna willen zeggen, maar schakel vooral op tijd hulp in.”

Als risico’s persoonlijk worden

Dirk Maas, project- en programmamanager waterbouw Marinehaven bij het Rijksvastgoedbedrijf, herkent de neiging om problemen in je eentje op te willen lossen. Hij werkt aan de grote havenontwikkeling in Den Helder voor Defensie, waar hij te maken kreeg met de bekende stikstofdiscussie.

Het project zat in een lastige spagaat: er was geen officiële stikstofvergunning, maar een ‘impliciete gedoogbeslissing’ van de staatssecretaris. In gewone taal: de politiek kneep een oogje toe zodat het werk kon doorgaan. Maar voor een projectmanager voelt dat heel wankel. Want wat gebeurt er als er plotseling wel streng wordt gehandhaafd? Wie is er dan verantwoordelijk? De juristen zeiden geruststellend dat het ‘allemaal wel goed zou komen’, maar Dirk bleef met grote twijfels zitten over de persoonlijke en strafrechtelijke risico’s voor hem en zijn aannemer.

Dirk: “Een risico nemen is wel eens eng, maar als het echt om een mogelijk strafbaar feit gaat, vind ik het toch wel een heel ander verhaal.”

In plaats van met deze angst te blijven rondlopen, besloot Dirk zijn zorgen te delen met collega-projectmanagers en teamleiders binnen de organisatie. Dit bleek de sleutel. Door er samen over te sparren, konden ze gezamenlijk een oplossing bedenken.

Uiteindelijk kreeg Dirk zwart op wit dat er eventueel eerst tussenstappen zouden worden gezet, zodat de aannemer en de projectmanager niet direct in overtreding zouden zijn. Dit gaf de rust en veiligheid die nodig waren om door te kunnen bouwen.
Voor Dirk was dit een belangrijk leermoment. Aan het begin van zijn carrière dacht hij nog vaak: ‘ik ben de projectleider, ik moet dit kunnen en ga het zelf wel even regelen’. Nu weet hij dat dat niet werkt:

Dirk: “Je moet je neus een paar keer stoten om erachter te komen dat je het niet alleen kunt. Niet alleen door hulp te vragen aan collega’s die aan je project meewerken, maar ook gewoon aan collega’s met wie je kunt sparren.”

Hun gouden regels:

• Dirk: Blijf in verbinding, zoek een sparringpartner buiten je directe projectlijn en wacht niet te lang met hulp vragen.
• Lieke: Heb oog voor de ander, zeker de jongere collega’s, en durf je kwetsbaar op te stellen. We moeten af van de ‘apen op de rots’-cultuur; het mag op de projectvloer soms best wat zachter.

Niet alleen

Later op de middag droeg Elten het gedicht Niet Alleen voor.

Elten: “We hebben geleerd verantwoordelijkheid te dragen. Schouders recht, hoofd omhoog, antwoord paraat. Alsof degene die vooroploopt ook altijd moet weten waarheen, en twijfel iets is wat je achterlaat voordat je de vergaderruimte binnenstapt.”

Bekijk zijn spoken word-voordrachten ‘Niet Alleen’ en ‘Ook dit kunnen we’.

Na het plenaire gedeelte gingen de deelnemers in tweetallen het Openluchtmuseum in voor een wandeling. Aan de hand van gespreksvragen deelden zij persoonlijke verhalen over momenten waarop ze iets voor elkaar kregen wat vooraf onmogelijk leek. En over wat of wie ze nodig hebben als het moeilijk voelt. Terug in de zaal konden ze hun verhaal delen in de babbelbox en samen als wandelduo op de foto bij de photobooth.

De Nd Podcast

De gesprekken en inzichten van de dag zijn de komende tijd te beluisteren in de Nd-podcast: Zomergasten 2026. Ga hier naar het kanaal.

Als je morgen weer aanschuift bij je eigen project, neem dan de afsluitende woorden van Elten Kiene mee: kijk vooruit, maar vergeet vooral niet opzij te kijken. Wie heeft jou vandaag nodig, en wie heb jij nodig om naast je te staan?