Samenwerken mag schuren: terugblik op Nd Topics ‘Tweebenig samen werken’
—

  • 16 november 2026
  • Marjolein de Wit

 

Elkaar ‘vergezellen’ in een project klinkt mooi en harmonieus, maar iedereen die in complexe samenwerkingen zit weet: soms is het gewoon helemaal niet gezellig. Tijdens de bijeenkomst van Nd Topics op 26 oktober nam Martine de Jong, adviseur bij TwynstraGudde, ons mee in de kunst van het productief maken van spanning. Want waarom proberen we krampachtig de harmonie te bewaren, terwijl juist het schuren voor beweging zorgt?

Samenwerken vraagt juist om stevig tegenwicht. Martine illustreerde dat met een boksles waarin een grote mannelijke collega zich tegenover haar inhield: pas toen hij haar volwaardige tegendruk gaf, voelde ze zich serieus genomen. Tegenkracht bieden is een vorm van respect. Of zoals een collega van haar het ooit verwoordde: “Zij is het me waard om het mee oneens te zijn.” Die spanning opzoeken is geen ‘gedoe’ dat we moeten wegpoetsen, maar juist de brandstof om samen verder te komen.

Hoe herken en voer je het spannende gesprek?

Martine nam de groep mee langs drie stappen om met deze spanningen om te gaan: herkenbaar maken, bespreekbaar maken en hanteerbaar maken.

Spanning herken je vaak al aan subtiele taal en gedrag. Let maar eens op signaalwoorden zoals eigenlijk, enerzijds/anderzijds of een plotselinge focus op futiliteiten. Als een team ineens langdurig blijft hangen in details over de kwaliteit van de koffie of de vorm van een verslag, weet je dat het echte, hete hangijzer vakkundig wordt ontweken.

Vervolgens draait het om het gesprek zelf. Daarin spelen drie dimensies:

  • Ruimte nemen: duidelijk staan voor jouw belang en perspectief.
  • Ruimte geven: echt luisteren en doorvragen om de ander te snappen, zonder meteen je eigen tegenreactie te formuleren.
  • Ruimte delen: de ‘hogere wiskunde’ van het gesprek, hardop uitspreken wat de situatie ter plekke met je doet of waar je twijfelt.

Dat dit makkelijker klinkt dan het is, bleek tijdens de oefening met de ‘heilige huisjes’. In ronde één ging iedereen vol in de verdediging (ruimte nemen tegenover ruimte nemen), met een verhit debat als gevolg. In ronde twee mocht degene op de ‘hete stoel’ alleen maar ruimte geven en delen door enkel vragen te stellen. Het effect? Juist doordat diegene achterover leunde en nieuwsgierig bleef, moesten de aanvallers harder werken, verdween de welles-nietesdynamiek en ontstond er ruimte voor een echt gesprek.

Drie manieren om tweebenig te blijven

Als de spanning eenmaal op tafel ligt, hoe hanteer je dan zo’n blijvend dilemma (zoals kwaliteit versus snelheid, of standaardisatie versus maatwerk)? Martine schetste drie strategieën:

  1. Na elkaar: afwisselend sturen en tegensturen in de tijd. Eerst een periode de nadruk leggen op de ene kant (bijvoorbeeld standaardiseren), en daarna bewust ruimte maken voor de andere kant (maatwerk).
  2. Naast elkaar: de uitersten verdelen over plekken of subteams. Het ene team richt zich op de strakke kaders, een experimenteel team zoekt de randen op, mits ze met elkaar in verbinding blijven.
  3. Door elkaar: beide kanten gelijktijdig verweven in slimme combinaties, zoals ‘stimulerend kaderen’ of ‘vertragend versnellen’.

De spanning op de agenda

De middag sloot af met een praktische oefening waarin deelnemers hun eigen projectdilemma’s fysiek op de vloer verkenden: van planmatigheid tot spontaniteit en van efficiëntie tot relationele aandacht.

De belangrijkste les om mee terug te nemen naar de eigen projectpraktijk? Vlucht niet voor het ongemak en bewaar het niet voor de rondvraag aan het eind van een overleg. Zet de spanning voortaan gewoon bovenaan de agenda. Want wie echt tweebenig kan werken en het conflict durft aan te gaan, maakt de weg vrij voor oplossingen die duurzaam standhouden.

Download de publicatie: ‘Spanning productief maken in drie stappen’

 

Reageer
—

Ook interessant
—

  • Wat is jouw volgende stap binnen Neerlands diep?

  Bij Neerlands diep zijn er volop mogelijkheden om je individueel én als team verder te ontwikkelen. Maar welk programma, welke bijeenkomst of welk traject past bij jouw ontwikkelbehoefte? Met de nieuwe Nd Ontwikkelpaden helpen we je de weg te vinden binnen ons aanbod. Veel deelnemers kennen Neerlands diep van de individuele ontwikkelprogramma’s Nd Brug, […]

lees meer
  • Waarom sociale innovatie nodig is voor echte vernieuwing

  In De Melkfabriek op de Dutch Design Week staan biobased wanden met leemstuc, geluidsschermen van geprinte aarde en maquettes van steden die functioneren als spons. Wat zeven jaar geleden begon als een experimenteel paviljoen van Biobased Creations, wordt vandaag door bouwers als Dura Vermeer en TBI al in de praktijk toegepast. Technisch kán het […]

lees meer
  • Van schaarste naar synergie: Waarom publieke opdrachtgevers elkaar juist nú moeten opzoeken

  Publieke opdrachtgevers hebben een heldere maatschappelijke opdracht: het spoor betrouwbaar houden, het stroomnet verzwaren, onze wegen begaanbaar houden en het waterpeil bewaken. Maar in de praktijk vissen we allemaal in dezelfde krappe vijver van mensen, materialen en uitvoeringscapaciteit. Hoeveel manoeuvreerruimte heb je dan als individuele organisatie nog? En blijven we concurreren om hetzelfde schaarse […]

lees meer