• 16 september 2025
• Saskia van der Kam

Op 13 juli 2025 werd het vernieuwde station Groningen geopend. De ambitie was het mooiste station van Nederland te maken, en het resultaat mag er zeker zijn volgens projectmanager Bas ten Berge. “On-Gronings groot met haast internationale allure,” noemt hij het. “De kleurstelling, de monumentale kolommen, het hergebruik van de oude perronkappen geven het een nostalgische sfeer, ik vind het heel goed gelukt.” Hoewel de opening een belangrijke mijlpaal was, is het projectteam nog niet klaar. “De spannendste tijd is voorbij, maar we zijn er nog zeker twee jaar druk mee,” zegt Bas.

Wat is de Nd Spiegel?

De Nd Spiegel is een reflectiemethode voor en door projectteams uit het netwerk van Neerlands diep. Via een combinatie van een zelfspiegel en een collegaspiegel, uitgevoerd door ervaren leden uit andere, verzamelde het team van Spoorzone Groningen een meervoudige kijk op hun eigen functioneren. Dat leverde een rijk beeld op van wat goed gaat en waar verbetering mogelijk is.

Bas: “Alleen al het invullen van de zelfspiegel leverde veel op. Je ziet dan ineens dat collega’s soms echt anders naar dingen kijken dan jij doet. Dat gesprek voeren gaf ons direct meer inzicht.”

Hollen of stilstaan

Het Spiegeltraject vond plaats vlak voor de buitendienststelling van het station. Dat was op zich al spannend, maar gaandeweg bleek dat de geplande 51 dagen niet haalbaar waren. Uiteindelijk werden dat 64 dagen, met grote gevolgen voor reizigers en omgeving. Reflecteren te midden van de hectiek vraagt om bewust vertragen en dat was niet altijd even gemakkelijk zegt Bas. “Je gevoel zegt: je moet hollen. Maar juist dan helpt het om even stil te staan. Dat is misschien wel het belangrijkste dat we uit de Spiegel hebben meegenomen, want toen de druk echt opliep, bleek dat we hier profijt van hadden.”

“Wat ons toen bijvoorbeeld hielp”, vertelt Bas, “is dat we na de Spiegel veel meer met elkaar zijn gaan bespreken. Als team onderling, maar ook met de aannemer. Daardoor kregen we steeds meer een gezamenlijk verhaal, dat we allemaal ook beter op dezelfde manier konden uitdragen. Dat maakte het bijvoorbeeld gemakkelijker om richting provincie en gemeente de verlenging te onderbouwen.”

Aan de slag met de 3 B’s

Uit de Spiegel kwamen drie hoofdthema’s naar voren: de Basis, de Binnenwereld (teamcultuur) en de Buitenwereld (de projectcontext en haar stakeholders). Samen met Bas blikken we nog een keer terug op deze drie B’s.

De Basis
De Spiegelaars zagen het team van Spoorzone Groningen als professioneel team, dat werkte op een wat mager vastgelegde basis. Voor het team zelf riep dat destijds de vraag op: hoe maken we die basis sterker, zonder dat het een papieren tijger wordt?

Bas: “Een belangrijke tip was: houd het praktisch. Voer gesprekken per onderdeel en leg die direct vast, zodat het meteen duidelijk op papier staat.”

Een van die onderdelen was projectbeheersing. “Door dit met z’n allen door te akkeren en helder vast te leggen welke doelen en rollen we allemaal hebben, hebben we echt stappen gezet. Projectbeheersing helpt ons nu veel meer om te sturen, in plaats van enkel registreren.”

Die aandacht voor rolduidelijkheid heeft niet alleen voor projectbeheersing, maar voor het hele team zijn waarde bewezen, vertelt Bas. “We gaan er zo vaak vanuit dat iedereen wel weet wat er onder een bepaalde functie valt. Maar als je met elkaar expliciet maakt wie wat doet en wat je van elkaar mag verwachten, juist als het spannend wordt, blijkt dat er toch verschillende interpretaties bestaan. Dat er overlap tussen rollen is, maar ook dat er zaken blijven liggen.”

De Binnenwereld
De cultuur in het team bleek een tweede aandachtspunt. Er was sprake van een hechte ‘oude garde’, waarbij de ‘nieuwe garde’ zich minder welkom voelde dan gedacht.

“Dat was wel confronterend”, zegt Bas. “Wij zagen het vooral als iets goeds. Een stevige, trouwe groep mensen, die weet wat ze aan elkaar hebben en die aan een half woord genoeg heeft.”

De spiegel liet zien dat daar ook nadelen aan kleven. Mensen die maar halve woorden genoeg hebben, lopen ook het risico dat ze te weinig bespreken. “Maar wat vooral confronterend was”, vond Bas “is dat het voor nieuwkomers hierdoor lastig kan zijn om aansluiting te vinden.”

Dat werd pijnlijk duidelijk toen een nieuwe collega tijdens de Spiegel behoorlijk kritisch was op de cultuur en kort daarna het team weer verliet. “Dan is er even de verleiding om te denken: ‘Zie je wel, het lag niet aan ons!’ en alle lessen met het badwater weg te laten stromen, maar gelukkig hebben we die weten te weerstaan.”

Bovendien moest het team per direct op zoek naar een nieuwe collega, waardoor ze de lessen meteen in de praktijk konden brengen. “Ja, we hebben toen in korte tijd echt onze onboarding verbeterd en daarbij de eerdere kritiek ter harte genomen. We letten er nu veel meer op dat nieuwe collega’s zich welkom voelen en goed ingewerkt worden. En we hebben het nadien nog twee keer met goed resultaat kunnen testen, dus we hebben er een tevreden ‘nieuwe garde’ bij.”

De Buitenwereld
De derde B ging over de relatie met de buitenwereld, meer specifiek: de aannemer, provincie en gemeente. De Spiegelaars vonden dat het team daar kansen liet liggen.

“Tot nu toe speelde dit het minst, maar in de komende twee jaar wordt ‘de Buitenwereld’ het belangrijkste thema. In deze fase moet het project verder worden ingepast in de omgeving, en daarmee raken we ook projecten van de gemeente,” zegt Bas. “Daarnaast verwachten we ook nog forse discussies met de aannemer, die verlies lijdt op dit project. Dat zal ongetwijfeld ook de aandacht van de lokale politiek vragen.”

Het team bereidt zich hier sinds de zomer op voor door meer informele gesprekken te voeren met de stakeholders, met als belangrijkste doel het managen van verwachtingen. “Iedereen is nu blij met het nieuwe station, maar we zeggen wel steeds: ‘Let op! Er komen nog spannende dingen aan.’ Door het nu al te bespreken en er transparant over te zijn, willen we voorkomen dat mensen straks verrast zijn. Maar dit verdient nog wel aandacht,” erkent Bas.

En dan is er ook nog de B van Borging.
“Dit is precies het punt wat ik lastig vind,” zegt Bas. “Het deelnemen aan de Spiegel heeft ons veel opgeleverd als team. Er kwam enorm veel uit, waar iedereen, vooral vlak daarna, enthousiast mee aan de slag is gegaan. Maar na verloop van tijd zakt het ook weer weg. Hoe zorg je er dan voor dat het beklijft?” Daar is Bas nog niet helemaal uit, maar hij denkt in elk geval dat je zoiets als team moeilijk alleen af kunt. “Een blik van buiten helpt om uit de waan van de dag te stappen en in die reflectiemodus te komen. Dat kan een Spiegel zijn, maar ook een ander instrument of een teamcoach, als het maar even iemand van buiten is die je zo af en toe een spiegel voorhoudt.”