- 12 december 2025
- Marjolein de Wit
Door de enorme opgave van de energietransitie wil TenneT sneller hoogspanningsmasten en -stations realiseren. Standaardisatie lijkt dan een logische versneller. Maar in de praktijk zag Henriëtte Nonnekens, lead Licensing bij TenneT, hoe weerbarstig die route is: “Het hoger management zegt: ‘Gebruik deze oplossing!’ terwijl projectteams vragen: ‘Waarom? Dit werkt niet voor ons.’” Precies die frictie wilde ze ontrafelen: waarom raakt ‘de bedoeling’ zo vaak zoek tussen een helder beleidsdoel (sneller bouwen) en de dagelijkse toepassing van het gekozen middel (standaardisatie)?
Tijdens het Kernprogramma zocht Henriëtte naar nieuwe perspectieven, buiten zichzelf én van binnen. Ze ging in gesprek met ervaren projectmanagers bij ProRail en Rijksvastgoedbedrijf en keek tegelijk kritisch naar haar eigen aannames: welke overtuigingen sturen haar handelen, en welke zitten juist in de weg? Zoals ze het zelf zegt: “Complexiteit managen begint bij reflectie. Zonder dat blijft het een trucje.”
In dit onderzoek heeft Henriëtte veel gehad aan de theorie die het Kernprogramma aanreikt over systeemdenken, samenwerking tussen organisaties en de psychologische kant van leiderschap. Ook de minder theoretische onderdelen bleken waardevol, zoals de gedramatiseerde ‘storyline van een project in 13 bedrijven’. “Het was zo herkenbaar. Je zag hoe mensen vastlopen in hun eigen overtuigingen, ondanks goede intenties bij de start.”
Wat haar ‘kwestie’ echt in beweging bracht, was de aandacht voor zelfreflectie. Waarom was ze zo geraakt toen een collega opmerkte: ‘Jouw projecten standaardiseren niet’? In plaats van in de verdediging te schieten, ging Henriëtte op onderzoek uit: wat gebeurt hier eigenlijk en wat kan ik ervan leren?
Na tien diepte-interviews en een grondige analyse kwam Henriëtte tot drie behulpzame “brillen” om naar het vraagstuk van de moeizame standaardisatie van masten en -stations te kijken.
De organisatiebril
Het model van organisatielevensfasen bood een verrassend perspectief. Henriëtte vergelijkt TenneT met een puber: snel groeiend, zoekend naar richting, met enerzijds de behoefte aan vrijheid en anderzijds de behoefte aan structuur. “Net als een puber zetten we ons af tegen regels, maar hebben we ook behoefte aan structuur en duidelijkheid.De veranderkundige bril
Hoe werk je met het menselijk systeem? Duurzame verandering begint volgens Henriëtte met het betrekken van verschillende perspectieven. Nieuwsgierigheid, het gesprek over de bedoeling achter de standaard en een gezamenlijke leermindset als belangrijke voorwaarden.De systemische bril
Welke patronen en drijvende krachten spelen er? Henriëtte zag hoe binnen TenneT verschillende dynamieken samenkwamen: sturing van bovenaf, verschillen in betrokkenheid, beperkte ruimte voor maatwerk, en vooral de overtuiging dat je ‘alleen sneller gaat’, die juist samenwerking in de weg kan staan.
Van analyse naar advies
Uiteindelijk concludeerde ze dat de kans klein is dat het beoogde doel (sneller bouwen) bereikt kan worden, zolang niet scherp is wat standaardisatie precies inhoudt, én wanneer flexibiliteit gewenst of toegestaan is om bewust van de standaard af te wijken. Maar daaronder ligt een diepere laag: standaardisatie wordt pas een versneller als de organisatie nieuwsgierig en open minded blijft, en het gesprek gaande houdt over wat er in een concreet project werkelijk nodig is.
Volgens Henriëtte vraagt complexiteit in deze projecten namelijk niet om één ‘juist antwoord’, maar om expliciete keuzes en om het vermogen die keuzes samen te onderzoeken. Dat betekent: vragen blijven stellen, aannames toetsen en meerdere perspectieven actief ophalen, zodat teams niet onbedoeld verkokeren of te single focused raken op één oplossing of één deelbelang. Precies daar ontstaat ruimte om standaarden werkbaar te maken zonder het vakmanschap en de context uit het oog te verliezen.
Haar analyse leidde tot drie concrete adviezen aan de organisatie. Stel gezamenlijk kaders vast, zodat helder is waar standaarden essentieel zijn en waar juist ruimte kan blijven voor flexibiliteit. Werk aan een gedeelde visie, waarin de relatie tussen de specifieke projectdoelen en de bredere organisatiedoelen wordt verhelderd, zodat keuzes beter te herleiden zijn tot ‘waarom’ en ‘waartoe’. En bewaak het evenwicht tussen top-downsturing en bottom-upinitiatieven door scherp te bepalen welke besluiten centraal genomen worden en waar teams ruimte krijgen om, op basis van de lokale projectcomplexiteit, afgewogen keuzes te maken. Dit vraagt iets van management én werkvloer, maar ook van de verschillende vakdisciplines: elkaar blijven opzoeken, taal geven aan onzekerheid, en samen leren wanneer standaardisatie helpt, en wanneer het juist vertraagt.
Deze adviezen werden binnen TenneT positief ontvangen. Samen met collega’s Jan Robbert Mol, Head PMO, en Roy Besselink, Head Engineering, die respectievelijk als sparringpartner en als trekker van het thema Standaardisatie betrokken waren, wordt inmiddels gewerkt aan de verdere uitwerking. Voor Henriëtte betekent dat ook een volgende stap: zelf meewerken aan de implementatie van de aanpak. “Het mooiste vond ik dat ik merkte dat meer collega’s met dezelfde vragen en ideeën rondliepen. Samen gaan we nu aan de slag.”
Niet verwonderlijk dus, dat Henriëtte het Kernprogramma ook van harte aanbeveelt aan andere projectmanagers: “Gun jezelf het cadeautje om even uit je dagelijkse werk te stappen. Het levert je uiteindelijk veel meer op dan het kost, zowel in je werk als in je persoonlijke ontwikkeling.”
Alle deelnemers van het Nd Kernprogramma maken een eindopgave. Op deze pagina vind je een selectie van eindopgaven van andere organisaties die deelnamen aan het Nd Kernprogramma 2023-2025.
